Sự cần thiết và căn cứ pháp lý vững chắc
Việc ban hành Quy chế làm việc không chỉ là yêu cầu thực tiễn mà còn là trách nhiệm bắt buộc được quy định tại các văn bản luật hiện hành. Về cơ sở pháp lý, văn bản được xây dựng dựa trên sự tuân thủ nghiêm ngặt Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15.
Đặc biệt, tại điểm đ, khoản 2, Điều 21 của Luật này quy định rõ: “Hội đồng nhân dân cấp xã có trách nhiệm ban hành Quy chế làm việc của Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hội đồng nhân dân, Tổ đại biểu Hội đồng nhân dân và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp mình”. Đồng thời, tại Điều 24 cũng khẳng định HĐND phường có nhiệm vụ, quyền hạn thực hiện các quyết định quan trọng theo thẩm quyền của HĐND cấp xã.
Bên cạnh đó, Nghị quyết còn căn cứ vào Nghị quyết số 104/2025/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Quy chế làm việc mẫu và Kế hoạch số 95/KH-UBND ngày 13/02/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai. Việc gắn liền Quy chế làm việc với Đề án "Tăng cường năng lực tiếp cận pháp luật của người dân" cho thấy nỗ lực của phường Tam Phước trong việc công khai hóa quy trình làm việc, giúp người dân dễ dàng tiếp cận và giám sát hoạt động của chính quyền.
Cơ cấu và nội dung chi tiết của Quy chế làm việc
Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐND có cơ cấu ngắn gọn gồm 03 điều, ban hành kèm theo Quy chế làm việc gồm 06 chương, 33 điều. Quy chế quy định toàn diện về chế độ, nguyên tắc, trình tự và trách nhiệm của các chủ thể trong HĐND phường khóa XIII:
- Chương I. Những quy định chung: Xác định rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và các nguyên tắc cốt lõi như làm việc tập thể, quyết định theo đa số và mối quan hệ công tác của HĐND phường.
- Chương II. Hội đồng nhân dân phường: Quy định chi tiết về công tác chuẩn bị, triệu tập và tổ chức các kỳ họp; quy trình thảo luận, thông qua nghị quyết cũng như các hoạt động giám sát, chất vấn mang tính đặc thù của cơ quan dân cử.
- Chương III. Thường trực Hội đồng nhân dân phường: Tập trung vào chế độ, hình thức làm việc; quy định cụ thể về phiên họp Thường trực HĐND và trình tự xem xét, quyết định bằng văn bản. Chương này cũng xác định rõ trách nhiệm của Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Trưởng các Ban, cùng chế độ thông tin, báo cáo và phát ngôn cho báo chí.
- Chương IV. Các Ban của Hội đồng nhân dân phường: Quy định phạm vi phụ trách và chế độ làm việc của Ban Kinh tế - Ngân sách và Ban Văn hóa - Xã hội. Văn bản nhấn mạnh trình tự thẩm tra các báo cáo, dự thảo nghị quyết và trách nhiệm cá nhân của Trưởng Ban, Phó Trưởng Ban cùng các Ủy viên Ban.
- Chương V. Tổ đại biểu và đại biểu Hội đồng nhân dân: Quy định nhiệm vụ của Tổ đại biểu, vai trò điều hành của Tổ trưởng, Tổ phó trong việc tiếp xúc cử tri, thực hiện quyền giám sát độc lập và theo phân công của Thường trực HĐND.
- Chương VI. Điều khoản thi hành: Xác định trách nhiệm tổ chức thực hiện của UBND phường, các Ban, Tổ đại biểu và quy trình sửa đổi, bổ sung Quy chế để phù hợp với biến động thực tiễn hoặc quy định pháp luật mới.
Mục đích hướng tới sự minh bạch và hiệu quả
Mục đích cốt lõi của việc ban hành Quy chế là tạo ra một "mẫu số chung" pháp lý, đảm bảo sự thống nhất trong vận hành bộ máy HĐND phường Tam Phước nhiệm kỳ 2026-2031. Quy chế không chỉ giúp nâng cao trách nhiệm của từng cá nhân đại biểu trong thực hiện chức năng dân cử mà còn tăng cường tính công khai, minh bạch. Đây là tiền đề quan trọng để người dân địa phương tin tưởng, đồng thuận và tham gia tích cực vào quá trình xây dựng chính quyền.
Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐND chính thức có hiệu lực kể từ ngày được HĐND phường thông qua (24/7/2026). Thay mặt Thường trực HĐND phường Tam Phước, Phó Chủ tịch Vũ Ngọc Tĩnh đã ký ban hành văn bản này.
Kết luận
Việc thực hiện nghiêm túc Quy chế làm việc mới sẽ là cơ sở quan trọng để HĐND phường Tam Phước nâng cao chất lượng các kỳ họp, đổi mới hoạt động giám sát và quyết định chính xác các vấn đề kinh tế - xã hội địa phương. Trong bối cảnh nhiệm kỳ mới 2026-2031, đây chính là lời cam kết về một bộ máy chính quyền cơ sở hoạt động chuyên nghiệp, hiệu quả, vì lợi ích của cử tri và nhân dân phường nhà.
