1. Mục tiêu và bối cảnh thành lập
- Chủ trương sáp nhập: Đề án được xây dựng dựa trên thực tế là từ ngày 01/7/2025, hai tỉnh Đồng Nai và Bình Phước đã sáp nhập để hình thành một đơn vị hành chính cấp tỉnh mới mang tên tỉnh Đồng Nai.
- Tầm nhìn: Việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương không chỉ là sự thay đổi tên gọi mà là bước chuyển đổi mô hình quản trị, đưa địa phương từ một tỉnh công nghiệp lớn trở thành đô thị cấp vùng, giữ vai trò hạt nhân dẫn dắt tăng trưởng cho toàn khu vực phía Nam.
- Lộ trình: Phấn đấu đến năm 2026 chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương; đến 2035 là đô thị động lực quốc gia; và đến 2045 trở thành trung tâm hàng không hiện đại của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
2. Vị trí chiến lược và tiềm năng kinh tế
- Cửa ngõ kết nối: Đồng Nai là đầu mối giao thông chiến lược kết nối Đông Nam Bộ với Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ và quốc tế thông qua biên giới Campuchia.
- Hạ tầng đột phá: Sở hữu hệ thống hạ tầng đa phương thức gồm đường bộ (các tuyến cao tốc, vành đai), đường sắt, đường thủy và đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành (quy mô 5.000 ha, công suất 100 triệu hành khách/năm).
- Sức mạnh kinh tế: Năm 2025, GRDP chiếm khoảng 5% GDP cả nước; thu ngân sách đạt trên 102.962 tỷ đồng; cơ cấu kinh tế dịch chuyển mạnh sang công nghiệp - xây dựng (chiếm gần 55%) và dịch vụ.
3. Đánh giá các tiêu chuẩn đô thị loại IThành phố Đồng Nai (mới) đã hội tụ đầy đủ các điều kiện theo quy định để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương:
- Quy mô dân số: 4.491.408 người (vượt xa mức tối thiểu 1,5 hoặc 2,5 triệu người).
- Diện tích tự nhiên: 12.737,18 km² (đạt 509,5% tiêu chuẩn).
- Tỷ lệ đô thị hóa: Đạt 51,72% (vượt mức yêu cầu 45%).
- Đơn vị hành chính: Có 95 đơn vị cấp xã, dự kiến có 33 phường (chiếm 34,73%, vượt mức yêu cầu 30%).
- Kinh tế: Thu nhập bình quân đầu người, mức tăng trưởng GRDP và cân đối ngân sách đều vượt mức quy định của thành phố trực thuộc Trung ương.
4. Định hướng phát triển không gian và ngành nghề
- Mô hình phát triển: Đô thị đa trung tâm, lấy "thành phố sân bay" làm đòn bẩy chiến lược.
- Cấu trúc không gian: Chia thành các vùng động lực gồm:
- Vùng trung tâm: Biên Hòa - Long Thành - Nhơn Trạch (hạt nhân kinh tế, logistics hàng không).
- Cực phía Bắc: Chơn Thành - Đồng Xoài (công nghiệp - logistics vùng biên).
- Cực phía Đông: Long Khánh - Xuân Lộc (dịch vụ, du lịch sinh thái).
- Trụ cột kinh tế: Tập trung vào chế tạo chiến lược (bán dẫn, vi mạch, hàng không vũ trụ), logistics hiện đại, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ đô thị thông minh.
5. Tác động và giải pháp thực hiện
- Tác động tích cực: Nâng cao vị thế, tạo cơ chế đặc thù để thu hút FDI, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
- Thách thức: Áp lực về quản lý đô thị quy mô lớn, gia tăng dân số cơ học và yêu cầu bảo vệ môi trường sinh thái (sông Đồng Nai, hồ Trị An, rừng Cát Tiên).
- Giải pháp trọng tâm: Kiện toàn bộ máy hành chính tinh gọn; ưu tiên nguồn vốn cho hạ tầng giao thông kết nối; đẩy mạnh đào tạo nhân lực chất lượng cao và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Văn bản kết luận việc thành lập thành phố Đồng Nai là yêu cầu khách quan, cấp thiết nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển bền vững và đóng góp quan trọng vào sự phát triển chung của cả nước trong kỷ nguyên mới
